مطالبات علمی از رئیس دولت دوازدهم/ مرجعیت علمی دانشگاه را باید به رسمیت شناخت



مفیدستان:

مطالبات علمی از رئیس دولت دوازدهم مرجعیت علمی دانشگاه را باید به رسمیت شناخت

انتخابات ریاست جمهوری را پشت سر گذاشتیم رأی دهندگان در انتخاب خود به معیارهای مختلفی توجه کردند اغلب خواسته های اکثریت اقشار مختلف جامعه, معمولا وجوه و جنبه های مختلف توسعه کشور را دربر می گیرد یکی از ابعاد و وجوه توسعه کشورها که در توسعه اقتصادی و اجتماعی و در کیفیت زندگی شهروندان نمود و تأثیری مستقیم دارد, توسعه و رشد علم در کشور است بنابراین بجاست که شهروندان به طرح ها و برنامه های رئیس جمهور در مورد رشد علم کشور نیز توجه داشته باشند در این نوشتار ما به عنوان اعضایی از جامعه دانشگاهی اهم مسائلی را که علم و جامعه علمی کشور با آن مواجهند, مطرح می کنیم

نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری، شخصیت، سوابق و توانایی ها و دیدگاه ها و برنامه های خود را مطرح کردند و آن را به محک رأی شهروندان گذاشتند و مردم از بین آنان، یکی را برگزیدند. رئیس جمهور به عنوان رئیس قوه مجریه و شخص دوم کشور نقش عمده ای در جهت گیری و تحولات کشور دارد و به نوعی زندگی تمامی آحاد جامعه را متأثر می کند. به همین دلیل بود که رأی دهندگان در انتخاب خود بسیار توجه کردند. طبیعی است که عمده دغدغه ها و مطالبات عموم مردم حول محورهای امنیت کشور، امنیت اقتصادی به ویژه تأمین معیشت و امنیت شغلی و حوزه سلامت و بهداشت باشد. به بیانی بهتر و در یک کلام، خواسته طبیعی و به حق مردم، بهبود کیفیت زندگی است و عمده نامزدها هم با توجه به همین خواسته، شعارهای خود را مطرح کردند. اما سؤال اساسی این است که واقعا دستیابی به امنیت پایدار اجتماعی، اقتصادی و سلامت در مقام عمل و با توجه به واقعیت های کشور ما چگونه حاصل خواهد شد؟ این سؤال تنها درباره کشور ما مطرح نیست و شهروندان تمامی کشورهای جهان نیز با همین سؤال مواجهند. البته این مسئله ابعاد بسیار دارد و اصلا مسئله ساده ای نیست. جواب دادن به این سؤال نیازمند مطالعات عمیق و ریشه ای و تحلیل های دقیق و کارشناسانه، با در نظرگرفتن شرایط خاص هر کشور است. فارغ از جزئیات و تفاوت های بعضا مهم شرایط محیطی، فرهنگی و تاریخی جوامع مختلف، راه حلی که امتحان خود را در بسیاری از کشورها پس داده، با عنوان «توسعه پایدار» شناخته می شود، یعنی بهبود کیفیت زندگی مردم نهایتا در گرو توسعه پایدار کشور است. یکی از محورهای مهم توسعه پایدار کشور توسعه علمی است، یعنی توسعه ای که با روش ها و مبانی علمی انجام شود. برای جوامع و کشورهایی به بزرگی ایران، لازم است توانایی برنامه ریزی و اجرای توسعه علمی کشور (یا حداقل بخش قابل توجه آن) از نیروهای متخصص داخلی تأمین شود و این نیازمند توسعه علم در کشور است. به صورت خلاصه: توسعه علمی کشور نیازمند توسعه علم در کشور است. اما توسعه و رشد علم و سطح علمی کشور نیز خود جوانب فراوان دارد و نه تنها نیازمند برنامه ریزی دقیق و کارشناسانه از تحصیلات پیش دبستان تا سطوح عالی دکتراست، بلکه نیازمند توجه به پژوهش و نوآوری در علم است. برای رشد علمی علاوه بر آموزش علم و دیدگاه علمی، نیازمند توجه به پژوهش نیز هستیم. در اینجا به تبیین اهم موارد مربوط به توسعه علم در کشور و مطالبات علمی و جامعه دانشگاهی، از دید خود می پردازیم.

آموزش عمومی-آموزش رسمی قبل از دانشگاه

مطابق قانون اساسی، دولت موظف است امکان تحصیل رایگان آحاد افراد کشور را فراهم آورد و این از طریق نظام آموزش رسمی کشور انجام می شود. برنامه های آموزش رسمی باید در جهت توانمند کردن و آماده سازی افراد برای زندگی در فضای واقعی جامعه و مبتنی بر روش های مطالعه شده و محک خورده آموزش و تربیت باشد. در اجرای موفق برنامه های درسی دو عامل الف- آموزگار تربیت شده ای که دغدغه معیشت ندارد و ب- مکان و محیط استاندارد آموزشی، نقش اساسی دارند. عملکرد دانشگاه فرهنگیان، که ظاهرا با هدف تأمین آموزگار در چند سال اخیر تأسیس شده، نابسامانی ها و نگرانی های جدی ای را در حوزه پرورش آموزگاران توانمند به وجود آورده است.

جایگاه دانشگاه در کشور

هر جامعه ای برای ثبات خود، به گروه های مرجع اجتماعی در موضوعات مختلف نیاز دارد. دانشگاه ها در جایگاه مرجعیت علمی قرار دارند و این مرجعیت در وهله اول باید از سوی دولت و در رأس آن، رئیس جمهور به رسمیت شناخته شود. در تفکر، گفتار و عمل این بدان معناست که او در حل مسائل مختلف کشور بر توان علمی دانشگاه ها اعتماد و تکیه کند و معتقد به توانمندکردن و ظرفیت سازی در دانشگاه ها برای حل مسائل کشور باشد. برخی از مسائل مهمی که برای آنها باید به دانشگاه ها مراجعه کرد، عبارت اند از: بحران محیط زیست و زیست بوم کشور؛ خطر جدی وقوع زلزله در بیشتر نقاط کشور و نحوه مقابله با آن؛ بهره وری بهینه از منابع انرژی با توجه به مزیت های نسبی کشور؛ فراوری محصولات معدنی و کشاورزی کشور؛ امنیت و سلامت غذایی-دارویی کشور.

علوم پایه، اساس توسعه علم

تقسیم بندی موضوعی در علم نمودی صریح در عناوین رشته های مختلف دانشگاهی دارد که همه با آن آشنا هستند. برخی از علوم مانند علوم مهندسی و پزشکی به کاربرد نزدیک ترند و با فاصله زمانی کمی از کشف یا اختراع در قالب فناوری و خدمات در زندگی مردم نمود می یابند. علوم پایه و زیرساخت های علمی کشور به مثابه سرمایه گذاری بلندمدتی هستند که معمولا حکومت ها انجام می دهند و متضمن پیشرفت فناورانه، صنعتی و پزشکی کشورها در آینده اند. به قول معروف «علم امروز، تکنولوژی فردا است».

اهمیت مراودات علمی بین المللی

در طول تاریخ مکاتب مختلف علمی در کشورهای مختلف وجود داشته و دارد و مراودات علمی و ارائه نتایج علمی و پژوهشی به سایر متخصصان هم رشته و به نقد گذاردن این ایده ها و دستاوردها در مجامع علمی همواره بخش مهمی از فرهنگ علمی و متضمن پیشرفت و اعتلای علم بوده است. با وجود کاهش فاصله ما با مرزهای دانش، به ویژه در سال های اخیر، سطح علمی در کشور ما هنوز با مرزهای دانش فاصله قابل ملاحظه ای دارد. هر چند کاهش هرچه بیشتر این فاصله در وهله اول، تلاش هرچه بیشتر دانشمندان ما را می طلبد، داشتن مراودات مستمر و جدی با مجامع علمی و دانشگاهی بین المللی، بخشی غیرقابل اغماض است و جایگزین دیگری ندارد. بدون مراودات جدی بین المللی علمی و قرارداشتن در متن تحولات علمی ما هیچ گاه به مرزهای دانش و توسعه علم نخواهیم رسید. ما نباید صرفا بر آنچه که از غرب اخذ می کنیم تکیه کنیم، بلکه باید همواره در فکر نوآوری علمی در سطح دانش روز باشیم، چیزی که بسیار مغفول واقع شده و از آن دور هستیم. انتظار از رئیس جمهور، معاون علمی و وزیر علوم او و دستگاه های ذی ربط این است که اهمیت ورود به مرزهای دانش و حضور در آن جایگاه را بشناسند و ملزومات آن را درک و راه را برای آن هموار کنند. بخشی از این مهم با اصلاح آیین نامه های مربوط و وزن دادن به تلاش برای حرکت در مرزهای دانش و بخشی از آن از طریق تسهیل ارتباطات و مبادلات معنادار علمی بین المللی قابل انجام است.

تدوین و رعایت استانداردها

اهمیت تدوین و رعایت استانداردها و کیفیت در تمامی آیین نامه ها و دستورالعمل های اجرائی، به ویژه در مسائل مربوط به دانشگاه ها و برنامه های علمی کشور از جمله نکات مغفول مانده است. نکته ای که تقریبا در تمامی مسائل کشور به آن کم توجهی می شود، مفهوم استانداردها و لزوم رعایت آنهاست. مفهوم استاندارد منحصر به کالاها و خدمات مصرفی نیست، بلکه برای آموزش وپرورش و نوع و روش مدیریت ها و تدوین آیین نامه ها و مقررات اجرائی نیز چارچوب های استاندارد وجود دارد. تدوین و رعایت استانداردها و اینکه استانداردها متضمن حداقلی از کیفیت باشند، نیاز به فرهنگ سازی وسیع دارد. انتظار از رئیس جمهور (هم به عنوان رئیس قوه مجریه و هم به عنوان رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی) و مجموعه های تابعه آن، توجه درخور به مسئله استانداردها و فرهنگ سازی دراین باره است. آموزش چه در دوره قبل از دانشگاه و چه در دانشگاه و همچنین پژوهش (چه مراحل انجام پژوهش و چه وسایل و آزمایشگاه های پژوهشی) استانداردهای شناخته شده بین المللی دارند و توجه به آنها لازمه پیشرفت و ارتقای کیفیت علمی-پژوهشی است.

مهدی گلشنی. محمدمهدی شیخ جباری



لینک منبع

بازنشر: مفیدستان

برچسب ها

اندکی تفکر …

پیش از آنکه بالارفتن از نردبان موفقیت را آغاز کنید، مطمئن شوید که نردبان را به ساختمان مناسب تکیه داده اید.
استفان کاوی