پر بازدید ترین مطالب

غلظت خون يعني چه؟


غلظت خون يعني چه؟

خبرگزاري آريا – مجله سيب سبز – ليلا حسين‌زاده: «رنگ خونم خيلي تيره شده، فکر مي‌‌کنم غليظ شده است.» جمله بسيار شايعي ‌که حتما شما هم از ديگران شنيد‌ه‌ايد و اغلب مردم زماني آن را بر زبان مي‌‌آورند که مي‌‌بينند براي آزمايشي ساده روي صندلي آزمايشگاه نشسته‌اند و خون‌شان را درون لوله‌آزمايش مي‌بينند. معمولا در اين شرايط، اولين فکري که به ذهن اين افراد مي‌‌رسد، حجامت و تصفيه‌خون است.
اما اگر شما هم با چنين علائمي روبه‌رو شده‌ايد، پيش از آنکه خوددرماني را آغاز کنيد يا براي خارج کردن خون تيره از بدن‌تان سراغ حجامت برويد، بايد بدانيد که ميان خون تيره و خون غليظ چه تفاوت‌‌هايي وجود دارد. در اين مطلب، ما به شما مي‌‌گوييم که غلظت خون چيست و چه علائمي دارد. دکتر غلامرضا توگه، فوق تخصص خون و دکتر قدير محمدي، متخصص طب‌سنتي راه‌‌هاي درمان اين مشکل را براي‌تان مشخص مي‌کنند.
هرآنچه لازم است درباره غلظت خون بدانيد
غلظت خون چيست؟
بسياري از بيماران زماني‌که به متخصص مراجعه مي‌‌کنند، اصطلاح غليظ شدن خون را به کار مي‌‌برند که درست نيست و غلظت خون تعريف خاص خود را دارد. به لحاظ پزشکي، غلظت خون يعني بخش گلبول‌‌هاي قرمز، چند درصد از خون کامل را اشغال کرده است. نحوه کار نيز به اين شکل است که از فردي 2 سي‌سي خون گرفته مي‌‌شود. سپس اين خون در دستگاه سانتريفيوژ با دور زيادي به چرخش درمي‌آيد و بر اثر اين چرخش، بخش‌‌هاي مختلف خون از هم جدا مي‌شوند.
در ادامه يک ستون که به گلبول‌‌هاي قرمز اختصاص داده شده است، از ساير بخش‌‌هاي خون جدا مي‌‌شود و درصد را اعلام مي‌‌کند. اما چه زماني هموگلوبين خون در حد طبيعي است؟ در زنان، اگر ميزان هموگلوبين بين 16-12 (48- 36 درصد) و در مردان بين 18- 14 (56-42 درصد) باشد، طبيعي است. اصطلاح غلظت خون را ما زماني به کار مي‌‌بريم که ميزان گلبول‌‌هاي قرمز خون، از عدد 52 در زنان و از عدد 56 در مردان تجاوز کند. در اين‌صورت بيمار دچار پرفشاري و غلظت خون شده است.
چرا خون غليظ مي‌‌شود؟
تنها راهي ‌که نشان مي‌‌دهد فردي غلظت خون دارد يا نه، دادن آزمايش خون و اندازه‌گيري (اچ.تي.سي) هماتوکريت است. بعد از اينکه جواب آماده شد، پزشک دو دسته علت اوليه و ثانويه پيش رو دارد:
1. علت اوليه: مغز استخوان بدون هيچ محرکي از بيرون، خود به خود رفتار آنارشيستي نشان داده و شروع به توليد گلبول قرمز مي‌‌کند که به آن پليستمي مي‌‌گويند و افزايش غلظت اوليه ناميده مي‌‌شود بدون وجود علت ثانويه. درصد کمي از غلظت خون شامل علت اوليه مي‌‌شود.
2. علت ثانويه: بين 95-90درصد از کساني‌که با غلظت خون به متخصص مراجعه مي‌‌کنند، افرادي هستند که غلظت خون ثانويه دارند و اين موضوع زماني اتفاق مي‌‌افتد که اکسيژن کافي به بافت‌‌هاي بدن نرسد. با کمبود اکسيژن در بدن، هورموني به‌نام اريتروپويتين از کليه ترشح مي‌‌شود که اين هورمون، مغز استخوان را براي ساخت بيشتر گلبول قرمز تحريک مي‌‌کند تا بتواند کمبود اکسيژن‌رساني به بافت‌‌هاي بدن را با افزايش توليد گلبول قرمز جبران کند. نمونه کساني‌که با اين مشکل مواجه مي‌‌شوند، افرادي هستند که در ارتفاعات بلند و کوهستاني زندگي مي‌‌کنند و چون با کمبود اکسيژن روبه‌رو هستند، دچار بيماري غلظت خون مي‌‌شوند.
گاهي اوقات اکسيژن محيط مناسب است، اما به دليل مشکلات ريوي، فرد دچار غلظت خون مي‌‌شود يا ممکن است اکسيژن از ريه وارد خون شود، اما به‌دليل مشکلات خوني، بين خون شرياني و وريدي، مشکلي وجود داشته باشد و خوني که در ريه پر از اکسيژن شده، بلافاصله با خون کم اکسيژن مخلوط شده و همين مساله سبب بروز غلظت خون شود. علت بعدي، هموگلوبين مادرزادي است که در آن افراد فاميل پرخون هستند و به علل مختلفي، مغز استخوان به گلبول‌سازي تحريک شود. يکي ديگر از علل مهم غلظت خون، کشيدن سيگار و مسموميت با مونوکسيدکربن است که در نتيجه آنها اکسيژن‌رساني به خون کم شده و غلظت خون ثانويه ايجاد مي‌‌شود.
مصرف دخانيات يکي از علت‌‌هاي جدي درکنار مسائل قلبي است که هم باعث بروز سرطان شده و هم سبب غليظ شدن خون فرد مي‌‌شود. فرض کنيد فردي مدام سردرد دارد و جريان خونش سياليت و رواني لازم را ندارد و مرتب در خواب، خواب‌زده مي‌‌شود، آيا چنين فردي در طول روز عصبي نيست؟ مي‌‌تواند تمرکز لازم را براي انجام کار‌هايش داشته باشد؟ نه. ممکن است ما نتوانيم کار زيادي براي بيماري مادرزادي قلبي که خون پراکسيژن و کم‌اکسيژن در آن با هم مخلوط مي‌‌شوند يا بيماري مغز استخوان انجام دهيم، اما مشکلي که به‌دست خود ما ايجاد شد، فقط نياز به اراده دارد. بيماران وقتي به ما مراجعه مي‌کنند، مي‌بينيم عصبي هستند و دائم سردرد دارند که علت هم پرخوني است و مشکل هم مصرف سيگار و دخانيات است.
غلظت خون بيماري پيرمرد‌هاست؟
اين بيماري بسته به اينکه بر اثر علت اوليه يا ثانويه در فرد ايجاد شده باشد، ممکن است در هر سني بروز پيدا کند. ما افرادي داريم که در سن نوجواني و به دليل ارثي اين مشکل را دارند. بچه‌‌هايي هستند که ديواره پايين قلب‌شان باز است يا مشکل ريوي دارند که آنها ازجمله کساني هستند که درگير غلظت خون مي‌‌شوند.
چطور درمان مي‌شود؟
وقتي پزشک متخصص باتوجه به جواب آزمايش متوجه شد که علت بروز غلظت خون در فرد، اوليه است يا ثانويه، درمان را آغاز مي‌‌کند. اگر علت ثانويه بود، درمان علت زمينه‌اي – قلبي يا ريوي – را در صورتي‌که امکان‌پذير باشد، آغاز مي‌‌کند و در کنار آن هرگاه غلظت خون از 56درصد در مردان و 52درصد در زنان بالاتر برود، بخشي از خون کشيده و دور ريخته مي‌‌شود.
اين کار نيز به شکل استاندارد انجام مي‌‌شود تا غلظت خون کاهش پيدا کند. اين‌عمل تا زماني ادامه دارد که يکي از مهم‌ترين مواد خونساز بدن بر اثر خروج از بدن کم شود. در واقع به بيمار فقر آهن مي‌‌دهيم تا دچار غلظت خون نشود. حال اگر علت پرخوني براثر علت اوليه يعني ناشي از مغز استخوان باشد، در اين‌ حالت بايد به درمان علت بيماري خوني بپردازيم و با خروج خون از يکي از رگ‌‌ها، ميزان گلبول‌‌هاي قرمز خون تنظيم شوند.
چه کنيم که دوباره غليظ نشود؟
يکي از سوالات افرادي‌که خون‌شان به حالت طبيعي برگشته اين است که چه کار‌هايي انجام دهيم تا خون‌مان دوباره غليظ نشود؟ اين افراد بهتر است هم براي جلوگيري از غليظ شدن خون و هم براي کمک به نيازمندان، به طور مستمر خون بدهند. مردان بهتر است هر سه ماه و زنان هر چهار ماه يکبار خون‌شان را اهدا کنند.
اين نشانه‌ها مي‌گويند خون‌تان غليظ است:
زماني‌که سياليت خون از حدي بالاتر برود، اکسيژن‌رساني‌کم شده و حتي ممکن است سبب توقف حرکت خون در رگ‌ها شود، به همين دليل غلظت خون در برخي مواقع مي‌تواند با توقف حرکت خون، فرد را دچار سکته مغزي کند. پس وجود نشانه‌‌هايي که در ادامه مي‌آوريم را جدي بگيريد!
1. لب‌هاي‌تان بنفش شده؟
وقتي ميزان هموگلوبين بدون اکسيژن بيش از حد باشد، مخاط‌‌هاي بدن مثل لب به رنگ بنفش درمي‌آيند. انگشتان دست و پا و زير ناخن‌ها بنفش شده، چشم‌‌ها پرخون و پوست صورت نيز بر افروخته مي‌‌شود. با ديدن اين علائم ظاهري مي‌‌توانيد نسبت به غليظ شدن خون‌تان شک کرده و براي تشخيص نهايي حتما به متخصص مراجعه کنيد.
2. سرتان گيج مي‌‌رود؟
وقتي غلظت هموگلوبين خون زياد مي‌‌شود، سياليت، رواني و حرکت خون کم شده و فرد دچار سرگيجه و رخوت شده و خون دماغ مي‌‌شود. اگر سرگيجه و رخوت بدون هيچ دليل زمينه‌اي ديگري سراغ شما بيايد و گاه و بي‌گاه بيني‌تان هم خون‌ريزي کند، بايد نسبت به غليظ شدن خون‌تان مشکوک شويد و اين نشانه‌ها را بررسي کنيد.
3. نفس‌نفس مي‌‌زنيد؟
کساني‌که مشکل ريوي دارند، تنگي نفس پيدا مي‌‌کنند و نفس‌نفس مي‌‌زنند هم ممکن است به‌خاطر غلظت خون‌شان دچار تشديد اين علائم شده باشند. پس هر تنگي نفسي را به حساب آلرژي يا آلودگي هوا نگذاريد. گذشته از اين، افرادي‌که مشکل قلبي دارند و تپش قلب پيدا مي‌‌کنند هم مي‌‌توانند دچار اين مشکل باشند.
هرآنچه لازم است درباره غلظت خون بدانيد
طب سنتي چه مي‌‌گويد؟
گرچه به باور طب رايج، افزايش تعداد گلبول‌هاي قرمز خون مي‌تواند نشانه غليظ شدنش باشد، اما طب سنتي تعريف نسبتا متفاوتي از غلظت خون ارائه مي‌دهد. دکتر قدير محمدي، متخصص طب سنتي مي‌گويد که اين علم، مشکل غلظت خون را به شکل زير توضيح مي‌دهد:
سرم خون غليظ شود…
در طب رايج، مي‌‌گويند اگر تعداد گلبول‌‌هاي خون در حجم به‌خصوصي از خون بيشتر باشد، فرد مبتلا به غلظت خون است و با بخش سرمي يا مايع کاري ندارند. اما در طب سنتي، اگر گلبول‌‌هاي خون کمتر شود، اما سرم خون غليظ‌تر باشد، مي‌‌گوييم غلظت خون وجود دارد. غلظت خون مشکل شايعي است که مي‌تواند به علت‌هاي متفاوتي فرد را گرفتار خود کند.
چرا اين اتفاق مي‌‌افتد؟
غليظ شدن خون دلايل مختلفي دارد. طب سنتي معتقد است مزاج آدم‌ها مي‌تواند کنترل بدنشان را به دست بگيرد.گاهي اوقات گرماي مزاج ما بيش از حد نرمال است و اين گرما سبب تجزيه شدن رطوبت و مايعات بدن که خون هم جزء آن است، شده و بخش سرمي خون غليظ مي‌‌شود.
دماي بدن شما هم بي‌تاثير نيست
گاهي اوقات هم اگر دماي بدن از آن حد طبيعي که 37درجه است، پايين‌تر بيايد و سردتر شود، خون هم متراکم شده و غليظ مي‌‌شود. در اين شرايط دماي بدن فرد مي‌تواند بدون وجود عوامل زمينه‌اي ديگر، او را به مشکل غلظت خون دچار کند. درست مثل يخ و آب که يخ نسبت به آب غليظ‌تر است چون ملکول‌‌هاي آن نسبت به هم در شرايط متراکم‌تري قرار دارند. اما آب رقيق است و ملکول‌‌هايش با فاصله بيشتري از هم هستند. يعني هرچه دماي بدن پايين باشد و خون سردتر، گلبول‌‌هاي خون به هم چسبيده‌تر مي‌‌شوند و در حجم به‌خصوصي از خون زياد به نظر مي‌‌آيند، ضمن اينکه ممکن است همين فرد دچار کم‌خوني باشد.
خون تيره هميشه غليظ نيست
خوني‌ که در سرخرگ‌‌ها جريان دارد، شفاف و قرمزرنگ است، اما خوني‌که در سياهرگ‌ها وجود دارد، تيره‌رنگ است و اکسيژن کمي دارد. اکسيژن اين خون در سياهرگ مصرف شده، به بافت‌‌ها آمده و حين گردش، مقداري از فضولات گردش سلولي هم به آن اضافه شده و اين خون به قلب و ريه برمي‌گردد تا دوباره اکسيژن بگيرد، بنابراين نمي‌‌توانيم بگوييم لزوما خوني‌که تيره است، غليظ هم هست. به بيان ديگر، خون تيره، لزوما غليظ نيست، ولي خون غليظ به طور قطع تيره هست. ممکن است خون تيره داشته باشيم اما غليظ هم نباشد. به همان دليلي که اشاره شد ممکن است سلول‌ها به هم چسبيده باشند و به نظر بيايد خون تيره است، اما در واقع غليظ نيست.
غلظت خون يعني چه؟
شايد يکي از اين سوال‌‌ها در ذهن شما هم ايجاد شده باشد
باور‌هاي رايجي در مورد غلظت خون در ميان مردم وجود دارد که آنها را با متخصصان در ميان گذاشتيم. در اين صفحه مي‌‌توانيد پاسخ رايج‌ترين سوالات در مورد غلظت خون را بخوانيد.
رقيق بودن خون بهتر از غليظ بودن آن است:
دکتر توگه: بستگي به نوع علتي دارد که باعث رقيق شدن خون شده است. گاهي اوقات رقيق بودن خون عوارض شديدي به‌دنبال دارد و حتي ممکن است فرد دچار کم‌خوني باشد.
دکتر محمدي: رقيق بودن خون دو علت دارد يا به‌علت افزايش حرارت بدن است که باعث شده سلول‌‌ها از هم دور شوند و اين مسئله خوب نيست يا اينکه فرد با کم‌خوني مواجه است. به همين علت اين باور که گفته مي‌‌شود رقيق بودن خون خوب است، درست نيست. به اعتقاد من خون استاندارد و سالم بايد قوام لازم خود را داشته باشد. خون اگر خيلي رقيق باشد، از عروق بدن نشت مي‌‌کند و يکي از دلايلي که باعث مي‌‌شود بعضي افراد خون‌دماغ شوند، اين است که خون‌شان خيلي رقيق است و اين مساله خطرناک است.
اگر خون‌تان غليظ است بهتر است از مصرف موادي مثل پسته، جگر و اسفناج خودداري کنيد:
دکتر توگه: غلظت خون يک بيماري است که بايد زمينه آن را داشته باشيد و اين‌طور نيست که با خوردن اين خوراکي‌‌ها غلظت خون پيدا کنيد يا ميزان آن بيشتر شود.
دکتر محمدي: در بحث خونساز بودن جگر مردم بسيار اغراق‌آميز رفتار مي‌‌کنند. جگر در اغلب موارد نمي‌‌تواند خونسازي کند، چون غذاي غليظي است، بنابراين جگر براي خون‌سازي مناسب نيست. پسته هم براي کساني‌که از کم‌خوني رنج مي‌‌برند، مفيد است. اما کساني که خون غليظ دارند، پسته نخورند بهتر است. يعني اگر به طور قطع پرخون هستند نبايد مصرف کنند. اما همان‌طور که گفته شد، گاهي اوقات سلول‌‌هاي خوني به هم چسبيده و متراکم هستند و به نظر مي‌‌آيد فرد دچار پرخوني است، درحالي‌که اين‌طور نيست و کم‌خون است و خوردن پسته هيچ ضرري برايش ندارد. در مورد اسفناج هم درصورتي‌که در کنار کرفس استفاده شود، خوب است و خونسازي مي‌کند. مصرف برخي ميوه‌‌ها ازجمله انار و در راس سبزيجات، کاهو در رقيق و تعديل کردن خوني‌که غلظت بالايي دارد، موثر هستند.
مصرف 8 ليوان آب در روز باعث کاهش غلظت خون مي‌‌شود:
دکتر توگه: درست نيست.
دکتر محمدي: درست نيست و پايه علمي ندارد. ملاک مصرف آب فقط تشنگي فرد است. مگر اينکه ناحيه تحريک‌کننده احساس تشنگي در مغز دچار بيماري شود و اين حس در فرد ضعيف شده يا آن‌ را از دست داده باشد. غير از اين دو حالت، هر زماني که نياز داشتيم بايد آب بنوشيم. زياد نوشيدن آب، مسموميت با آب را به همراه دارد و تعادل املاح بدن مثل سديم و پتاسيم به هم مي‌‌ريزد و بدترين تشنج‌‌ها را به‌خصوص در سنين بالا به همراه دارد. در افردي‌که بلغمي مزاج، سفيد پوست و پر چربي هستند، ممکن است مصرف آب مضر هم باشد.
کسي که خونش غليظ است نبايد غذا‌هاي پرپروتئين مصرف کند:
دکتر توگه: به بيماران توصيه مي‌‌کنيم که از غذا‌هايي استفاده کنند که آهن کمتري دارند.
دکتر محمدي: گاهي اوقات خوراکي‌هايي مصرف مي‌کنيم که خون غليظ توليد مي‌کنند و ازجمله اين خوراکي‌ها، اغلب پروتئين‌هاي گوشتي هستند که هرقدر اين گوشت‌ها تيره‌تر باشند و حيواني که اين گوشت از آن تهيه مي‌‌شود، مسن‌ و عظيم‌الجثه‌تر باشد، خون غليظ‌تري توليد مي‌کند. همين‌طور که گوشت شتر نسبت به گوشت گوسفند و گوشت گوسفند نسبت به گوشت مرغ، خون غليظ‌تري توليد مي‌کند، به همين علت بهتر است افراد از تنوع غذايي برخوردار بوده و يکسويه نباشد. بهتر است مردم در تغذيه‌شان افراطي عمل نکنند. يعني نه به شکل افراطي گوشت بخورند و نه گياهخواري کنند تا نه دچار رقت بيش از حد خون شوند و نه دچار غلظت خون.
اگر خون‌تان غليظ است، خون بدهيد تا رقيق شود:
دکتر توگه: درست است. اما خون اين افراد پس از اينکه از رگ گرفته مي‌‌شود، قابليت استفاده ندارد و بايد دور انداخته شود چراکه کيسه‌‌هاي جمع‌آوري خون، به ميزان استانداردي حاوي ماده ضدانعقاد خون هستند و خون کساني‌که دچار غلظت خون هستند، در اين کيسه‌‌ها به سرعت لخته مي‌‌شود و قابل استفاده براي بيماراني که نيازمند به دريافت خون هستند، نيستند.
دکتر محمدي: با خون دادن، از ميزان خون کاسته مي‌‌شود اما الزما نمي‌‌تواند نشانه رقيق شدن خون باشد. هرچند خون دادن ممکن است غلظت خون را تاحدي تعديل‌کند و تا حدي برطرف شود، اما در مدت يک تا دو هفته، غلظت خون دوباره سرجاي خود برخواهد گشت.
چون خونت تيره رنگ است، پس خون غليظي داري:
دکتر توگه: بسياري از افراد تصور مي‌‌کنند که اگر خون تيره‌رنگ باشد، يعني خون‌شان غليظ است و اگر روشن باشد، يعني خون‌شان رقيق است. در حالي‌که اين‌طور نيست. خون تيره به اين معناست که اکسيژن کمي در خون وجود دارد و خون روشن حاوي اکسيژن زيادي است.



لینک منبع

ممکن است به این موارد نیز علاقه مند باشید:

آخرین مطالب