پر بازدید ترین مطالب

عاشورا چه روزیست؟ (فلسفه عاشورا در سخنان امام حسین (ع))


عاشورا چیست؟ عاشورا احیای دین ÷یامبر اکرم است. عاشورا چیست؟ عاشورا احیای نماز و امر به معروف است. عاشورا چیست؟ عاشورا نپذیرفتن زندگی ذلت بار است.

با توجه به اين كه بهترين و مطمئنترين سند براي شناخت فلسفه و اهداف
نهضت سيدالشهدا(ع)، كلمات خود آن حضرت و يا امامان ديگر در اين باره است، مجموع خطبهها، سخنان، نامهها و وصيتنامه امام حسين(ع) كه در باره اهداف
و انگيزه
هاي قيام عاشورا است و نيز برخي
از تعابير زيارت

نامه
هاي متعدد و مختلف كه از امامان
ديگر درباره حضرت رسيده است و در آنها به انگيزه قيام پرداخته شده است، مورد مطالعه
و بررسي قرار داده و سپس با استخراج فهرست‌وار اهداف قيام، به تفسير و تحليل آنها،
مي‌پردازيم
:

احیای اسلام اصیل محمدی

امام حسين(ع) در مكه در جمع گروهي از علما
و نخبگان ديگر مناطق اسلامي با ايراد خطبهاي شورانگيز
و كوبند
‎‎ه، ضمن يادآوري وظيفه سنگين و تكليف
خطير علما و بزرگان شهرها در باره پاسداري از كيان دين و اعتقادات مسلمانان و پيامدهاي
سكوت در برابر جنايات امويان، از خاموشي آنان در برابر سياست
هاي دين‌ستيزانه حاكمان اُموي انتقاد كرده و هرگونه همراهي
و سازش با آنان را گناه نابخشودني دانستند
. حضرت در پايان سخنان خود، هدف از اقدامات و فعاليتهايش را برضدّ نظام ستمگر حاكم (كه چند سال بعد خود را
در قالب يك نهضت نشان داد) چنين اعلام فرمودند
:

خدايا تو ميداني آنچه از طرف ما انجام گرفته است (از سخنان و اقدامات بر
ضد حاكمان اموی) به خاطر رقابت و سبقت جويي در فرمانروايي و افزون‌خواهي در متاع ناچيز
دنيا نبوده است، بلكه براي اين است كه نشانه
هاي دينت را (به مردم) نشان دهيم ( برپاگردانيم) و اصلاح در
سرزمين
هايت را آشكار كنيم. ميخواهيم بندگان ستمديدهات
در امان باشند و به واجبات و سنّت
ها
و احكا
مت عمل شود.

از اين جملات ميتوان چهار هدف را براي اقدامات و فعاليتهاي امام حسين(ع) كه در عصر حاكميّت
يزيد جزء اهداف قيام حضرت به شمار مي
رفت،
استخراج كرد:

الف ـ احياي مظاهر و نشانههاي اسلام اصيل و ناب محمدي

ب ـ اصلاح و بهبود وضع مردم سرزمين‌هاي اسلامي

ج ـ مبارزه با ستمگران اُموي جهت تأمين
امنيّت براي مردم ستمديده

د ـ فراهم ساختن بستري مناسب براي عمل به
احكام و واجبات الهي

عاشورا چیست . درباره عاشورا . مقاله عاشورا . فلسفه قیام عاشورا

اصلاح در امور امت
پیامبر

امام حسين(ع) ضمن وصيت‌نامهاي كه هنگام خروج از مدينه و در
زمان وداع با برادرش محمد بن‌ حنفيه براي وي نوشت، هدف از حركت خويش را چنين بازگو
كرد:

من نه از روي سرمستي و گستاخي و نه براي
فساد و ستم
گري
حرکت کردم
.
بلكه تنها براي طلب اصلاح در امّت جدم حرکت کردم. مي
خواهم امر به معروف و نهي از منكر كنم و به سيره جدم و پدرم
علي بن‌ابي‌طالب عمل كنم
.

و در زيارتهاي مختلف كه درباره امام حسين(ع) از امامان(ع) وارد شده، اين
تعابير فراوان ديده مي
شود:
«اَشْهَدُ اَنَّكَ قَدْ اَقَمْتَ الْصَّلوهَ وَ آتَيْتَ الزَّكوهَ وَ اَمَرْتَ بِالْمَعْرُوفِ
وَ نَهَيْتَ عَنِ الْمُنْكَرِ»؛ «گواهي مي
دهم كه تو نماز را بپا داشتي و زكات دادي و امر به معروف و
نهي از منكر كردي

از اين عبارات، اهداف ذيل را از قيام حضرت،
مي
توان استفاده كرد:

الف ـ طلب اصلاح در امور امّت پيامبر(ص)

ب ـ امر به معروف

ج ـ نهي از منكر

د ـ عمل به سيره رسول‌خدا(ص) و اميرالمؤمنين(ع)
همانند برپايي نماز و پرداخت زكات

عاشورا چیست . درباره عاشورا . مقاله عاشورا . فلسفه قیام عاشورا

برپایی عدالت در جامعه
اسلامی

حضرت در نامهاي كه در زمان اقامت خويش در مكه در پاسخ دعوت به نامههاي اشراف و بزرگان كوفه مبني بر
آمدن به كوفه، نوشتند، فلسفه قيام خود را چنين بيان فرمودند:

به جانم سوگند، پيشوا كسي است كه به كتاب
خدا عمل كند، عدل و داد را محقق سازد، معتقد به حقّ باشد، خود را به آنچه در راه خدا
هست پايدار بدارد
.

امام(ع) در اين نامه، هدف از قيام را، تلاش
در جهت برپايي حكومتي مي
داند
كه رهبر و پيشواي آن، صفات و امتيازات ذيل را دارا باشد:

الف ـ به كتاب خدا حكم كند.

ب ـ عدالت را در جامعه حاكم كند.

ج ـ متديّن ومعتقد به دين خدا باشد.

د ـ خود را وقف خدا و اهداف الهي كند.

دعوت به کتاب خدا و سنت
پیامبر

حسين بن‌علي در نامهاي كه ضمن آن از بزرگان بصره دعوت
به همياري و همراهي با وي كرده است، علّت و هدف از نهضت خويش را چنين بيان مي
كند:

من شما را به كتاب خدا و سنّت پيامبرش ميخوانم. همانا سنّت پيامبر(ص) از بين رفته است و بدعت زنده شده است.

و در جواب عبدالله بن‌مُطيع مي‏فرمايد:

كوفيان به من نامه نوشته و از من خواستهاند به نزدشان بروم، چون اميدوارند (كه با رهبري من) نشانه‌هاي حقّ زنده و بدعتها نابود شود.

و نيز در نامهاي كه به شيعيان بصره نوشتند، فرمودند:

من شما را به زنده كردن نشانههاي حقّ و
نابود كردن بدعت
ها
مي
خوانم.

از مجموع نامه و پاسخ حضرت، اين اهداف را
مي
توان براي نهضت عاشورا استفاده
كرد
:

الف ـ دعوت (و عمل) به كتاب خدا و سنّت پيامبر ـ ص ـ

ب ـ احياي سنّت پيامبر(ص) كه از بين رفته
است، و برپايي مظاهر حقّ و حقيقت

ج ـ از بين بردن بدعتها (كه جايگزين احكام خدا و سنّت
پيامبر(ص) شده است).

عاشورا چیست . درباره عاشورا . مقاله عاشورا . فلسفه قیام عاشورا

فرمانبری از خدا

اباعبدالله درخطبهاي
كه پس از برخورد با حر بن‌يزيد رِياحي در منزل «بَيْضَه» ايراد فرمودند، انگيزه قيام
خود را با استناد به فرمايش پيامبر ـ ص ـ، چنين بيان كردند
:

اي مردم ! رسول‌خدا ـ ص ـ فرمودند: كسي
كه فرمانرواي ستمگري را ببيند كه حرام خدا را حلال كرده و پيمان الهي را شكسته و با
سنّت رسول‌خدا ـ ص ـ مخالفت ورزيده در ميان بندگان خدا با گناه و تجاوزگري رفتار مي
كند، ولي در برابر او با كردار
و گفتار خود برنخيزد، برخدا است كه او را در جايگاه (عذاب‌آور) آن ستمگر قرار دهد
. هان (اي مردم) بدانيد كه اينها
تن به فرمانبري از شيطان داده

و اطاعت از فرمان الهي را رها كرده

و فساد را نمايان ساخته و حدود خدا را تعطيل نموده
اند، درآمدهاي عمومي (بيت المال) مسلمانان را به خود اختصاص
داده
اند و حرام خدا را حلال و حلالش را حرام كردهاند و من شايستهترين
فرد براي تغيير دادن (سرنوشت و امور مسلمانان) هستم

از اين خطبه و يا نامه، علّت قيام سيدالشهدا(ع)
را مي
توان اين امر دانست كه حاكمان بنياُمَيّه (به ويژه يزيد) اقدامات
ضدّ ديني زير را مرتكب شده
اند:

الف ـ فرمانبري از خدا را رها كرده و به
اطاعت از شيطان رو آورده
اند؛

ب ـ فساد را (در زمين) آشكار كردهاند؛

ج ـ حدود الهي را تعطيل كردهاند؛

د ـ بيت‌المال را به خود اختصاص دادهاند؛

ﻫ ـ حرام خدا را حلال و حلال الهي را حرام
كرده
اند.

از اين رو است كه در زيارات وارده درباره امام حسين(ع)، شهادت به
برپايي احكام الهي و سنت پيامبر(ص) و اميرالمؤمنين(ع) توسط حضرت، داده شده است: «اَشْهَدُ
اَنَّكَ قَدْ حَلَّلْتَ حَلالَ اللهِ وَ حَرَّمْتَ حَرامَ اللهِ وَ اَقَمْتَ الصَّلا
هَ وَ آتَيْتَ الزَّكاهَ وَ اَمَرْتَ
بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَيْتَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ دَعَوْتَ اِلي سَبِيلِكَ بِالْحِكْمَهِ
وَ الْمَوْعِظَهِ الْحَسَنَهِ»؛ «شهادت مي
دهم كه تو حلال خدا را حلال و حرام خدا را حرام كردي و نماز
را بپا داشتي و زكات دادي و امر به معروف و نهي از منكر كردي و (مسلمانان را) با پند
و اندرز نيكو، به راه روش خود، فراخواندي

عدم پذیرش ذلت

پيشواي سوم درمنزل «ذوحُسَم» در توجيه حركت
خويش چنين فرمودند:

آيا نميبينيد كه به حقّ عمل نميشود و از باطل بازداشته نميشود؟ (در چنين شرايطي) بايد مؤمن، به حقّ خواهان ديدار خدا
باشد
. من چنين مرگي را جز شهادت و زندگي با ظالمان
را جز ننگ و خواري نمي
بينم.

امام(ع) درباره ذلت‌ناپذيري خود به عنوان
هدف ديگر از قيام خويش، بيانات ديگري نيز دارد، از جمله در مقابل پيشنهاد عبيدالله
كه حضرت را بين كشته شدن و بين بيعت كردن با يزيد مخيّر كرده بود، مي
فرمايد:

«… هيهاتَ مِنَّا الذِلّه يأبي اللهُ
ذلكَ لَنَا وَ رَسُولُهُ وَ المؤمنُونَ …»

از ما دور باد كه پستي را پيشه خود كنيم،
(چرا كه) خدا و رسول او از آن ابا دارند.

نكته شايان توجّه در اين فراز آن كه امام
حسين(ع) عدم ذلت‌پذيري خود را مستند به امر خدا و سيره رسول‌خدا(ص) و مؤمنان مي
داند، چرا كه مؤمن واقعي با پيروي
از فرمان خدا و تأسّي به سيره رسول‌خداˆ، به هيچ رو به ذلّت تن در نمي
دهد.

عاشورا چیست . درباره عاشورا . مقاله عاشورا . فلسفه قیام عاشورا

و نيز در جاي ديگر فرمود:

به خدا سوگند، من دستم را (به نشانه بيعت)
همانند شخص خوار به آنان (پيروان يزيد) نمي
دهم و همانند فرار بردگان، فرار نميكنم. .

و باز فرمود:

مرگ در عزت، بهتر از زندگي در ذلّت است.

از مجموع اين سخنان، اين اهداف را ميتوان استفاده كرد:

الف ـ ترويج حقّ و عمل به آن

ب ـ نهي از ترويج باطل و بازداشتن از عمل
به آن

ج ـ عدم پذيرش زندگي ذلّت‌بار و ننگين دنيا
و انتخاب زندگي با سعادت آخرت.

رهایی مسلمین از گمراهی

امام صادق(ع) در زيارت اربعين، هدف از نهضت
حسيني را چنين بيان مي
فرمايد:

(حسين بن علي(ع)) جان خويش را در راه تو
(خدا) فدا كرد تا بندگانت را از بي
خبري
و سرگرداني گمراهي نجات دهد
.

از ديدگاه امام ششم، سيدالشهدا(ع) با نهضت
عاشورا، اهداف زير را تعقيب مي
كردند:

الف ـ نجات مسلمانان از بي خبري نسبت به
احكام دين و وظايف خويش در برابر پروردگار

ب ـ رهايي بندگان خدا از گمراهي با آگاه
ساختن آنان به لزوم پيروي از رهبران واقعي دين




گردآوری: مجله اینترنتی ستاره



لینک منبع

ممکن است به این موارد نیز علاقه مند باشید:

آخرین مطالب