پر بازدید ترین مطالب

انواع ناهنجاري دندان


                 انواع ناهنجاري دندان

خبرگزاري آريا – هفته نامه سلامت – دکتر پويا اصلاني*: انواع ناهنجاري هاي دندان ها به علل مختلفي از جمله عوامل ارثي، سيستميک، تروماتيک (انواع ضربه ها و آسيب ها) و عوامل موضعي ايجاد مي شود. چنين عواملي باعث ايجاد نقص در سيستم تکاملي و بروز ناهنجاري در دندان ها مي شود. برخي از اين نواقص داراي نماي باليني زودرس هستند و در صورت مشاهده بايد بيمار در اسرع وقت به متخصص مربوط مراجعه کند. نماي باليني اين مشکلات در خردسالي و بزرگسالي متفاوت است. برخي از اين اختلالات همراه با نشانگان هستند و برخي ديگر بدون ارتباط با نشانگان ايجاد مي شوند. نقايص و ناهنجاري هاي دندان از اين گروه هستند.
ناهنجاري هاي دندان به دو گروه ناهنجاري هاي تعداد دندان و ناهنجاري هاي شکل و ساختمان دندان تقسيم مي شوند.
انواع ناهنجاري دندان ها
ناهنجاري تعداد دندان
1. هايپردنشيا (افزايش تعداد دندان ها)
اين اختلال در هر دو گروه دندان هاي شيري و دائمي ايجاد مي شود. يکي از حالات شايع آن اصطلاحا «مزيودنس» نام دارد که به رويش دندان اضافه در خط وسط کام بين دندان هاي پيشين گفته مي شود. اين اختلال معمولا مشکلات خاصي ايجاد نمي کند. با اين حال در برخي موارد با عوارضي مثل تشکيل کيست اطراف دنداني و به هم خوردن نظم دندان ها همراه است. از اين رو، دندانپزشک بايد دندان ها را ارزيابي کند. شايد نياز باشد دندان ها ارتودنسي شوند.
2. هايپودنشيا (فقدان يا کاهش مادرزادي دندان ها):
عمده ترين علت فقدان يا کاهش دندان ها الگوي وراثتي خانوادگي است. بين فقدان يا کاهش تعداد دندان هاي شيري و دائمي ارتباط محکمي وجود دارد. اگرچه فقدان دندان ها مي تواند بدون ارتباط با نشانگان و اختلالات ديگر همراه باشد. با اين حال معمولا همراه با برخي نشانگان مثل اکتودرمال ديسپلاژي، شکاف کام و لب و … است. چنين بيماراني بايد به دندانپزشک مراجعه کنند و تحت نظر باشند.
ناهنجاري شکل و ساختمان دندان
عوامل متعددي در مراحل تمايز شکلي دندان ها مي تواند منجر به بروز تغييراتي در شکل تاج و ريشه شود. نقايص مبنايي به صورت هيپوپلازي (نقص در شکل گيري ساختار دندان) يا هيپوکلسيفيکاسيون (نقص در معدني شدن) بروز مي کند که علت آن عوامل محيطي و ارثي سات.
1. آملوژنز ايمپرفکتا
يکي از تظاهرات نقايص ميناست و معمولا الگوي وراثتي دارد. علت آن تمايز نيافتن سلول هاي سازنده ميناي دندان است که در آن دندان هاي درگير ظاهري کوچک و فاصله دار دارند که با نمايي از تاج دندان که فاقد ميناست يا ميناي بسيار کمي دارد، مشخص مي شود. اين عارضه داراي انواع مختلفي است که در برخي از آنها روي مينا لکه هايي به رنگ زرد، قهوه اي يا سفيد وجود دارد.
2. نقايص مينايي محيطي
به علل سيستميک و موضعي اتفاق مي افتد. کمبودهاي تغذيه اي از جمله کمبود ويتامين C، AB و D. کمبود کلسيم و فسفر، بروز عفونت هاي شديد و عفونت هاي تب زا، به خصوص در سال اول زندگي، سرخجه جنيني، آسم و نقايص عصبي مثل فلج مغزي، نارس بودن کودک و اشعه درماني بيش از حد مي تواند باعث بروز نقايص مينايي شود.
نواحي هيپوکلسيفيه هم به دليل عيوب مينراليزه شدن (معدني شدن) ماتريکس مينا دچار مشکل هستند. بيشتر نقاط هيپوکلسيفيه موضعي به دنبال عفونت و آسيب موضعي يا قرارت گرفتن بيش از حد در معرض اسيد سيتريک (افرادي که عادت به مُک زدن مرکبات دارند) دچار مي شوند.
دندان هايي که مشکل معدني شدن دارند، هنگامي که در معرض عوامل آسيب زا قرار مي گيرند دچار نقاط سفيد و لکه هايي مي شوند که در صورت مشاهده چنين عوارضي بهتر است با مراجعه به دندانپزشک ميزان و وسعت نواحي درگير مشخص شود. البته بروز اين لکه ها لزوما به معناي آن نيست که بايد درمان آغاز شود. نياز يا عدم نياز به درمان بر اساس ترجيح دندانپزشک مشخص مي شود.
3. نقايص عاج دندان
عوامل متعددي مي توانند منجر به نواقص عاج دندان شوند. نواقص عاج دندان ممکن است همواره يا بدون نواقص ساير استخوان هاي بدن باشد. اين نواقص شامل 3 گروه کلي هستند که همراه با علامت هستند و در صورت مشاهده بايد به دندانپزشک مراجعه کرد.
نقص عاج ارثي است و به دليل نقص در مرحله تمايز بافتي اتفاق مي افتد. اين بيماري انواع مختلف و تظاهرات باليني گوناگوني دارند. در اين اختلال دندان ها تاج پيازي شکل و رنگ زرد کهربايي دارند و هم دندان هاي شيري و هم دائمي درگير مي شوند. بيماران در صورت مشاهده اين علائم بايد براي درمان به دندانپزشک مراجعه کنند.
بيماري هاي ديگري مانند اختلالات سيستميک که در جذب و گردش سرمي کلسيم و فسفر مشکل ايجاد مي کنند هم مي توانند موجب ناهنجاري هاي عاج دندان شوند. برخي مشکلات هم وجود دارند که مرتبط با ناهنجاري هاي عاج هستند. از جمله اين عوامل ريکتز مقاوم به ويتامين D (نوعي اختلال که استخوان مقاوم به جذب ويتامين D است و با نرمي استخوان مشخص مي شود. در بعضي از بيماران علاوه بر نرمي استخوان ممکن است نرمي دندان نيز وجود داشته باشد) و کم کاري غده پاراتيروئيد است.
کم کاري غده پاراتيروئيد در مردان شديدتر است و معمولا دندان هاي دائمي را درگير مي کند. در اين بيماري ريشه هاي دندان ها کوتاه است و علاوه بر نواقص عاجي، نواقص مينايي هم وجود دارد. تشخيص و درمان اين بيماري بر عهده دندانپزشک است.
نواقص دنداني که ناشي از نقص در رشد و تکامل دندان هاست با تظاهرات مختلفي به خصوص تغيير رنگ و ايجاد لکه هاي دنداني همراه است. بسياري از اين علائم در دندان هاي شيري تظاهر پيدا مي کند. از اين رو بهتر است والدين در صورت مشاهده سريع مراجعه کنند و مراجعات دوره اي را مد نظر داشته باشند.
درمان
درمان چنين ناهنجاري هايي تخصصي و متنوع است و نوع و شدت بيماري بايد مشخص شود. درمان شامل جراحي فک، کشيدن دندان، ترميم، ارتودنسي و … است.
آملوژنز ايمپرفکتا يک ناهنجاري نادر شکل گيري ميناي دندان (لايه خارجي تاج دندان) است. ميناي دندان عمدتا متشکل از مواد معدني است که پروتئين هاي درون آن مسوول شکل گيري و تنظيم آن هستند. در بيماري آملوژنز ايمپوفکتا پروتئين هاي ميناي دندان به درستي کار نمي کنند و در نتيجه تاج دندان بدون ميناست يا ميناي کمي دارد. مبتلايان به اين اختلال ممکن است دندان هايي با رنگ غير طبيعي داشته باشند و در معرض خطر بالاي پوسيدگي دندان هستند. همچنين دندان ها به تغيير درجه حرارت بسيار حساس هستند.
*متخصص پروتز دنداني و کاشت ايمپلنت، عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي قم



لینک منبع

ممکن است به این موارد نیز علاقه مند باشید:

آخرین مطالب